W samym sercu Gdańska, przy Długim Targu 44, tuż naprzeciwko fontanny Neptuna, stoi budynek, który przez wieki był salonem miasta. Dwór Artusa to miejsce, gdzie spotykali się najbogatsi kupcy, zawierano najważniejsze transakcje, a do dziś można poczuć atmosferę dawnej potęgi handlowego Gdańska. Obecnie jako oddział Muzeum Gdańska mieści kolekcję dzieł sztuki i przedmiotów, które pokazują, jak żyła elita portowego miasta. To nie jest typowe muzeum – to wnętrze, które zachwyca skalą i przepychem.
- największy piec kaflowy w Europie
- zachwycająca gotycka przestrzeń
- bogate zbiory sztuki
- fascynująca historia bractw kupieckich
- doskonała lokalizacja w sercu Gdańska
Historia Dworu Artusa – od bractw kupieckich do giełdy zbożowej
Nazwa budynku nawiązuje do średniowiecznej legendy o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu. W całej Europie Północnej powstawały takie domy spotkań patrycjatu, ale gdański należał do najwspanialszych. Pierwsza wzmianka o „curia regis Artus” pochodzi z 1357 roku, choć sam budynek wzniesiono wcześniej, w latach 1348-1350.
Po pożarze w 1477 roku wybudowano nowy gmach, który przetrwał do dzisiaj – przynajmniej jeśli chodzi o gotycką bryłę. Fasadę w stylu niderlandzkiego manieryzmu dodał Abraham van den Blocke w latach 1616-1617, nadając budynkowi ten charakterystyczny wygląd, który widzimy współcześnie.
Dwór był siedzibą kilku bractw kupieckich, zwanych ławami. Ława św. Rajnolda skupiała mieszczan z Nadrenii, Ława Lubecka – z Lubeki, a Ława Trzech Króli miała swoją odrębną charakterystykę. Szczególną pozycję zajmowało Bractwo św. Jerzego, które zrzeszało tzw. junkrów – synów z bogatych rodzin niemieckich, którzy wymagali od członków szlacheckiego pochodzenia. Ta elitarność była ściśle przestrzegana – rzemieślnicy, kramarze i najemnicy nie mieli tu wstępu.
W XVII wieku pojawiły się we Dworze stoiska księgarzy prezentujących książki drukowane w Gdańsku oraz malarzy – jako jedyni handlarze otrzymali przywilej wstępu do tego ekskluzywnego miejsca.
Od 1742 roku Dwór Artusa zaczął pełnić funkcję giełdy zbożowej, którą pozostał aż do 1914 roku. W czasie II wojny światowej budynek został zniszczony – odbudowę zakończono dopiero w 1997 roku. Dzisiejsze wnętrze to częściowa rekonstrukcja, w której oryginalne zabytki uzupełniono replikami i wielkoformatowymi wydrukami obrazów.
Co zobaczysz we wnętrzu Dworu Artusa
Główną halę wypełniają dzieła sztuki fundowane przez bractwa od XV do XIX wieku. Robi wrażenie już sama skala tego wnętrza – wysoka gotycka przestrzeń, w której odbijały się niegdyś głosy kupców negocjujących ceny zboża i przypraw.
Największą atrakcją jest monumentalny piec kaflowy – największy w Europie. Ma 10,64 metra wysokości i składa się z 520 bogato zdobionych kafli. To naprawdę imponujący widok, który trudno sobie wyobrazić patrząc tylko na zdjęcia. Piec był nie tylko ozdobą, ale i praktycznym urządzeniem grzewczym w chłodnych gdańskich zimach.
Oprócz pieca warto zwrócić uwagę na wyposażenie wnętrza – elementy plastyczne, rekonstrukcje mebli i wielkoformatowe wydruki obrazów dają wyobrażenie o tym, jak wyglądało to miejsce w czasach świetności. Zbiory ilustrują dzieje Dworu na tle życia gospodarczego miasta i pokazują, jak kształtowała się świecka kultura gdańskiego mieszczaństwa.
Dwór Artusa jako centrum życia towarzyskiego
W Dworze nie tylko prowadzono interesy. Odbywały się tu spotkania towarzyskie, biesiady, wesela, a nawet przedstawienia teatralne. Bractwa organizowały maskarady, gry zręcznościowe, koncerty i pokazy cyrkowe. W czasie świąt wszyscy zbierali się na uroczysty posiłek.
To było miejsce wymiany informacji – w kupieckim mieście decydowała szybkość dotarcia do wiadomości o cenach, ładunkach i możliwościach handlowych. Tu też podawano do publicznej wiadomości zarządzenia władz miejskich. Można powiedzieć, że Dwór pełnił funkcję klubu biznesowego, centrum informacyjnego i sali balowej w jednym.
Bractwo św. Jerzego zawsze podkreślało swoją odrębność i krytycznie oceniało obyczaje pozostałych bywalców Dworu – kupców i armatorów, uważając ich za mniej wyrafinowanych.
Siena Gdańska – patrycjuszowska kamienica przy Dworze
W skład zespołu muzealnego wchodzi także przylegająca kamienica zwana Sienią Gdańską. To patrycjuszowskie wnętrze z przełomu XVII i XVIII wieku, które pokazuje, jak mieszkała najbogatsza warstwa gdańskiego społeczeństwa. Warto zajrzeć i tam, żeby zobaczyć pełen obraz życia elity portowego miasta.
Dla kogo jest Dwór Artusa
To miejsce zainteresuje przede wszystkim miłośników historii i architektury. Jeśli fascynuje cię, jak wyglądało życie w dawnych miastach hanzeatyckich, jak funkcjonowały gildie kupieckie i jak bogaci mieszczanie naśladowali rycerskie obyczaje – to właściwy adres.
Rodziny z dziećmi również mogą wpaść, choć trzeba pamiętać, że to muzeum raczej do oglądania niż interaktywnego zwiedzania. Starsze dzieci zainteresowane historią docenią skalę wnętrza i ogromny piec. Młodsze mogą się nudzić.
Warto połączyć wizytę z przestankiem przy fontannie Neptuna i zwiedzaniem Ratusza Głównego Miasta, który znajduje się tuż obok. Dwór Artusa leży na Trakcie Królewskim, więc naturalnie wpisuje się w trasę po Głównym Mieście.
Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd
Bilety: Normalny bilet kosztuje 10 zł, ulgowy 5 zł. To naprawdę niewygórowana cena jak na taką atrakcję w centrum Gdańska.
Godziny otwarcia: Różnią się w zależności od dnia tygodnia i sezonu, dlatego najlepiej sprawdzić aktualne informacje na stronie muzeumgdansk.pl przed wizytą. Ostatnie wejście jest możliwe na 45 minut przed zamknięciem obiektu.
Lokalizacja: Długi Targ 43/44, w samym centrum Głównego Miasta. Nie sposób tego miejsca przegapić – to jeden z najbardziej reprezentacyjnych budynków przy Trakcie Królewskim, naprzeciwko fontanny Neptuna.
Jak dojechać: Najłatwiej dojść pieszo z dworca głównego (około 15-20 minut przez Bramę Wyżynną i ulicę Długą) lub z przystanków tramwajowych przy Bramie Wyżynnej. Jeśli przyjedziesz samochodem, możesz zostawić auto na parkingach przy Targu Węglowym lub pod Forum Gdańsk i dojść.
Ile czasu zarezerwować: Na spokojne zwiedzenie Dworu wystarczy 30-45 minut. Jeśli dołączysz Sień Gdańską i chcesz dokładnie przyjrzeć się eksponatom, zaplanuj godzinę.
Przed budynkiem stoją lwy z herbami Gdańska i figurka Merkurego – greckiego Hermesa, opiekuna handlu, kupców i… złodziei. To symboliczne nawiązanie do funkcji, jaką Dwór pełnił przez wieki. Dziś budynek nadal służy miastu jako obiekt recepcyjny – podejmuje się tu najważniejsze osobistości odwiedzające Gdańsk, kontynuując tradycję sprzed stuleci.